Lê Bình Phương — Luật sư
thạc sĩ luật sư lê bình phươnglê bình phươnghon-nhanthac-si-luat-su-le-binh-phuongle-binh-phuong
· 10 phút đọcmin read

Ly hôn và quyền nuôi con: Những vấn đề cần biết (Luật sư Lê Bình Phương phân tích)Divorce and Child Custody: What You Need to Know (Analysis by Lawyer Lê Bình Phương)

Quyền nuôi con sau ly hôn, mức cấp dưỡng và điều kiện thay đổi người nuôi theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Luật sư Lê Bình Phương phân tích các tình huống thực tế phổ biến nhất.Child custody after divorce, the support amount, and the conditions for changing the custodial parent under the Law on Marriage and Family 2014. Lawyer Lê Bình Phương analyzes the most common real-world situations.

Lê Bình Phương

Thạc sĩ – Luật sưMBA., Esq.

Mở vấn đề

Khi ly hôn có con chung, câu hỏi “ai nuôi con” và “cấp dưỡng bao nhiêu” thường là nguồn gốc của những tranh cãi gay gắt nhất. và kéo dài nhất. Nhiều người nhầm rằng quyền nuôi con gắn liền với quyền cấm thăm nom, hoặc rằng ai “thắng” ở Toà là người có toàn quyền quyết định việc nuôi dưỡng. Thực tế pháp lý không phải như vậy.

Bài viết này phân tích các vấn đề cốt lõi trong tranh chấp quyền nuôi con: tiêu chí giao con, nghĩa vụ cấp dưỡng, quyền thăm nom và điều kiện yêu cầu thay đổi người nuôi con. để cả hai phía hiểu đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Quy định pháp luật liên quan

Về giao con cho ai nuôi:

Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (52/2014/QH13) quy định: vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Nếu không thỏa thuận được, Toà án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Với con từ đủ 7 tuổi trở lên, phải xem xét nguyện vọng của con. Với con dưới 36 tháng tuổi, giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Về quyền và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con:

Điều 82 quy định: người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi; có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con; và có quyền thăm nom con mà không ai được cản trở, trừ trường hợp việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến con và Toà án hạn chế quyền này.

Điều 83 quy định rõ: người trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Về thay đổi người trực tiếp nuôi con:

Điều 84 quy định: việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được thực hiện trong các trường hợp: (a) cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con; (b) người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Về nghĩa vụ cấp dưỡng:

Điều 110 quy định cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Điều 116 khoản 1 quy định mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết.

Điều 117 quy định cấp dưỡng có thể thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, hàng năm hoặc một lần. do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì thực hiện định kỳ hàng tháng.

Về hôn nhân trầm trọng và ly hôn đơn phương:

Điều 56 khoản 1 quy định Toà án giải quyết cho ly hôn khi hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, Điều 4 khoản 3b làm rõ “ngoại tình” là một trong các biểu hiện xác nhận hôn nhân trầm trọng.

Các dạng tranh chấp phổ biến

Tranh chấp ai được nuôi con khi hai bên đều muốn nuôi hoặc đều không muốn nuôi. Thực tế Toà thường đánh giá tổng hợp điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc thực tế, môi trường sống và ổn định tâm lý của con. không đơn giản là ai có thu nhập cao hơn.

Tranh chấp về cấp dưỡng bao gồm: không thỏa thuận được mức; người có nghĩa vụ không thực hiện sau khi có bản án; yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng khi hoàn cảnh thay đổi.

Tranh chấp về quyền thăm nom phát sinh khi cha hoặc mẹ đang nuôi con tìm cách ngăn cản bên kia tiếp xúc với con. di chuyển đến nơi ở khác không thông báo, từ chối giao con vào giờ thăm nom, hoặc nói xấu cha/mẹ kia với con để tác động tâm lý.

Yêu cầu thay đổi người nuôi con sau khi bản án đã có hiệu lực, thường căn cứ vào Điều 84 khoản 2. người đang nuôi không còn đủ điều kiện. Đây là dạng tranh chấp kéo dài và cần chứng cứ rõ ràng.

Phân tích và hướng xử lý

Về giao con: Khi con dưới 36 tháng, giao cho mẹ là nguyên tắc. nhưng có ngoại lệ khi mẹ không đủ điều kiện. “Không đủ điều kiện” theo thực tiễn xét xử không chỉ là khó khăn tài chính mà có thể bao gồm tình trạng sức khỏe tâm thần, nghiện chất, hoặc môi trường sống không an toàn cho trẻ. Khi con từ 7 tuổi trở lên, nguyện vọng của con có giá trị nhưng không mang tính quyết định tuyệt đối. Toà vẫn xét toàn diện quyền lợi.

Về mức cấp dưỡng: Pháp luật không quy định mức cố định. Thực tiễn Toà án thường căn cứ vào thu nhập của người có nghĩa vụ và nhu cầu thực tế của con. Mức phổ biến dao động từ 15–30% thu nhập hàng tháng của người có nghĩa vụ, nhưng đây không phải quy tắc pháp định. chỉ là thực tiễn thương lượng. Cấp dưỡng một lần cũng được pháp luật cho phép theo Điều 117.

Về thăm nom: Điều 83 nghiêm cấm cản trở. Nếu người đang nuôi con liên tục cản trở thăm nom mà không có quyết định Toà hạn chế quyền này, đây là căn cứ để yêu cầu thay đổi người nuôi theo Điều 84 khoản 2. hành vi cản trở có hệ thống có thể được xem là biểu hiện của việc “không đủ điều kiện” về mặt môi trường phát triển lành mạnh cho con.

Thạc sĩ – Luật sư Lê Bình Phương lưu ý: nhiều phụ huynh nhầm rằng có bản án nuôi con là có toàn quyền. Thực tế là quyền nuôi con không bao gồm quyền loại bỏ vai trò của cha/mẹ kia. pháp luật bảo vệ quyền của con được biết và duy trì quan hệ với cả cha lẫn mẹ, trừ các trường hợp đặc biệt.

Tình huống thực tế

Chị M. và anh T. ly hôn khi con chung mới 2 tuổi. Anh T. có thu nhập cao hơn và muốn nuôi con, nhưng do con chưa đủ 36 tháng nên Toà giao cho chị M. nuôi theo Điều 81 khoản 3, quyết định anh T. cấp dưỡng hàng tháng.

Một năm sau, chị M. thường xuyên không giao con cho anh T. thăm nom vào cuối tuần, với lý do con đang bệnh hoặc bận. Anh T. lập nhật ký ghi lại từng lần bị từ chối, kèm tin nhắn từ chối. và nộp đơn yêu cầu Toà xem xét lại việc nuôi con theo Điều 84.

Điểm đáng chú ý: chứng cứ cần đủ hệ thống và kéo dài, không phải chỉ vài lần ngắt quãng. Toà xét tổng thể xem hành vi cản trở có ảnh hưởng thực sự đến quyền lợi con không. và liệu người đang nuôi có còn tạo được môi trường phát triển lành mạnh hay không.

Câu hỏi thường gặp

Sau ly hôn, con dưới 3 tuổi có phải giao cho mẹ nuôi không?
Về nguyên tắc có, nhưng có ngoại lệ nếu mẹ không đủ điều kiện.

Theo luật sư Lê Bình Phương, Điều 81 khoản 3 tạo ra quy tắc mặc định giao con dưới 36 tháng cho mẹ. nhưng đây không phải quy tắc tuyệt đối. Nếu người cha chứng minh được mẹ thiếu điều kiện chăm sóc thực tế, Toà vẫn có thể giao cho cha. Điều quan trọng là chứng cứ phải cụ thể, không chỉ là nhận xét chủ quan.

Cha/mẹ không nuôi con có quyền thăm nom không?
Có, đây là quyền được pháp luật bảo vệ tại Điều 82 khoản 3 và Điều 83.

Theo luật sư Lê Bình Phương, quyền thăm nom chỉ có thể bị hạn chế bởi quyết định của Toà án. không thể bị từ chối đơn phương bởi người đang nuôi con. Nếu bị cản trở liên tục, người bị cản trở có thể yêu cầu cưỡng chế thi hành án hoặc dùng làm căn cứ yêu cầu thay đổi người nuôi theo Điều 84.

Mức cấp dưỡng cho con sau ly hôn do ai quyết định?
Do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, Toà án quyết định theo Điều 116.

Theo luật sư Lê Bình Phương, mức cấp dưỡng có thể thay đổi nếu hoàn cảnh của một trong các bên thay đổi đáng kể. ví dụ người có nghĩa vụ mất việc làm hoặc nhu cầu của con tăng lên khi đến tuổi đi học. Điều 117 cũng cho phép cấp dưỡng một lần thay vì hàng tháng nếu các bên thỏa thuận. lựa chọn này đôi khi phù hợp hơn để tránh tranh chấp về sau.

Lưu ý quan trọng

Bản án nuôi con có hiệu lực nhưng không bất biến. Điều 84 cho phép thay đổi nếu hoàn cảnh thực tế thay đổi. nhưng yêu cầu thay đổi phải có căn cứ chứng minh cụ thể. Toà không thay đổi người nuôi chỉ vì một bên “muốn nuôi hơn” hay vì con tự nhiên xin ở với bên kia.

Mức cấp dưỡng đã được Toà quyết định có tính ràng buộc pháp lý. Người có nghĩa vụ không thực hiện có thể bị cưỡng chế thi hành án, bao gồm khấu trừ lương. Người đang nuôi con không được dùng việc không trả cấp dưỡng làm lý do từ chối cho thăm nom. đây là hai nghĩa vụ độc lập, không phụ thuộc lẫn nhau.

Khi con từ 7 tuổi trở lên và tự bày tỏ nguyện vọng muốn ở với bên kia, đây là căn cứ hỗ trợ cho yêu cầu thay đổi. nhưng cần kết hợp với đánh giá toàn diện về điều kiện của người yêu cầu thay đổi.

Kết luận

Quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng là hai nội dung trọng tâm khi ly hôn có con chung. Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. qua Điều 81 đến 84 và Điều 110, 116, 117. tạo ra khung pháp lý rõ ràng, nhưng kết quả thực tế phụ thuộc nhiều vào chứng cứ và cách trình bày trước Toà. Điều cốt lõi cần ghi nhớ: quyền nuôi con là quyền của cha hoặc mẹ trực tiếp chăm sóc. nhưng quyền lợi của con mới là trọng tâm Toà án đặt lên trước hết khi quyết định.

Xem thêm: Luật sư Lê Bình Phương là ai?

Bài viết liên quan

Reference translation for convenience. The Vietnamese version is the authoritative text.

Overview

When divorcing with children in common, the questions of “who raises the children” and “how much support” are often the source of the most heated and prolonged disputes. Many people mistakenly believe that custody is tied to the right to bar visitation, or that whoever “wins” in court has full authority to decide on the children’s upbringing. The legal reality is not like that.

This article analyzes the core issues in custody disputes: the criteria for assigning the children, the support obligation, visitation rights, and the conditions for requesting a change of the custodial parent — so that both sides correctly understand their rights and obligations.

On whom the children are assigned to:

Article 81 of the Law on Marriage and Family 2014 (52/2014/QH13) provides: the husband and wife agree on the person who will directly raise the children. If they cannot agree, the Court decides to assign the children to one party to directly raise based on the children’s interests in all respects. For a child aged 7 or older, the child’s wishes must be considered. A child under 36 months old is assigned to the mother to directly raise, unless the mother is not qualified to directly look after, care for, raise, and educate the child.

On the rights and obligations of the parent who does not directly raise the children:

Article 82 provides: the parent who does not directly raise the children has the obligation to respect the children’s right to live with the person directly raising them; has the obligation to provide support for the children; and has the right to visit the children without anyone obstructing it, except where the visitation adversely affects the children and the Court restricts this right.

Article 83 clearly provides: the parent directly raising the children, together with family members, must not obstruct the parent who does not directly raise the children in visiting, caring for, raising, and educating the children.

On changing the parent who directly raises the children:

Article 84 provides: a change of the parent who directly raises the children is carried out in the following cases: (a) the father and mother have an agreement on changing the parent who directly raises the children that is consistent with the children’s interests; (b) the parent directly raising the children is no longer qualified to directly look after, care for, raise, and educate the children.

On the support obligation:

Article 110 provides that the father and mother have the obligation to provide support for minor children, and for adult children who are incapable of working and have no property to support themselves.

Article 116, clause 1 provides that the support amount is agreed upon by the person with the obligation and the person receiving support or their guardian; if they cannot agree, they request the Court to resolve it.

Article 117 provides that support may be provided periodically — monthly, quarterly, or annually — or in a lump sum, as agreed by the parties; if they cannot agree, it is provided monthly.

On a seriously deteriorated marriage and unilateral divorce:

Article 56, clause 1 provides that the Court grants a divorce when the marriage has fallen into a serious state, common life can no longer be maintained, and the purpose of the marriage is not achieved. Resolution 01/2024/NQ-HĐTP, Article 4, clause 3b clarifies that “adultery” is one of the manifestations confirming a seriously deteriorated marriage.

Common Types of Disputes

Disputes over who gets to raise the children, when both parties want custody or neither wants it. In practice, the Court usually makes an overall assessment of economic conditions, the actual time spent caring for the children, the living environment, and the children’s psychological stability — not simply who has the higher income.

Disputes over support include: failing to agree on the amount; the obligated person failing to perform after a judgment; and requests to change the support amount when circumstances change.

Disputes over visitation arise when the father or mother raising the children seeks to prevent the other from contacting them — moving to a new place without notice, refusing to hand over the children at visitation times, or speaking ill of the other parent to the children to influence them psychologically.

Requests to change the custodial parent after a judgment has taken effect are usually based on Article 84, clause 2 — the person currently raising the children is no longer qualified. This type of dispute is prolonged and requires clear evidence.

Analysis and Approach

On assigning the children: When a child is under 36 months old, assignment to the mother is the rule, but there is an exception when the mother is not qualified. “Not qualified,” in adjudication practice, is not only financial hardship but may include mental health conditions, substance addiction, or a living environment that is unsafe for the child. When a child is 7 or older, the child’s wishes carry weight but are not absolutely decisive. The Court still considers the child’s interests comprehensively.

On the support amount: The law does not prescribe a fixed amount. In practice, the Court usually bases it on the income of the obligated person and the actual needs of the child. The common range fluctuates from 15–30% of the obligated person’s monthly income, but this is not a statutory rule — only a negotiation practice. Lump-sum support is also permitted by law under Article 117.

On visitation: Article 83 strictly prohibits obstruction. If the person raising the children continuously obstructs visitation without a Court decision restricting this right, this is a basis to request a change of the custodial parent under Article 84, clause 2. Systematic obstructive conduct may be regarded as a manifestation of being “not qualified” in terms of providing a healthy developmental environment for the children.

Lê Bình Phương, MBA., Esq., notes: many parents mistakenly believe that having a custody judgment means having full authority. The reality is that custody does not include the right to eliminate the role of the other parent. The law protects the child’s right to know and to maintain a relationship with both father and mother, except in special cases.

Real-World Situation

Ms. M. and Mr. T. divorced when their child in common was just 2 years old. Mr. T. had a higher income and wanted custody, but because the child was not yet 36 months old, the Court assigned custody to Ms. M. under Article 81, clause 3, and ordered Mr. T. to pay monthly support.

A year later, Ms. M. frequently failed to hand over the child to Mr. T. for weekend visits, citing the child being ill or busy. Mr. T. kept a journal recording each refusal, along with the refusal messages, and filed a request for the Court to reconsider custody under Article 84.

The notable point: the evidence must be sufficiently systematic and sustained, not just a few intermittent instances. The Court considers overall whether the obstructive conduct truly affects the child’s interests, and whether the person currently raising the child still provides a healthy developmental environment.

Frequently Asked Questions

After divorce, must a child under 3 be assigned to the mother?
In principle yes, but there is an exception if the mother is not qualified.

According to lawyer Lê Bình Phương, Article 81, clause 3 creates a default rule assigning a child under 36 months to the mother, but this is not an absolute rule. If the father can prove the mother lacks the actual capacity to care for the child, the Court may still assign custody to the father. The important thing is that the evidence must be specific, not just subjective opinion.

Does the parent who does not have custody have the right to visit?
Yes, this is a right protected by law under Article 82, clause 3 and Article 83.

According to lawyer Lê Bình Phương, the right to visitation can only be restricted by a Court decision; it cannot be unilaterally refused by the person raising the child. If continuously obstructed, the obstructed person may request enforcement of the judgment or use it as a basis to request a change of the custodial parent under Article 84.

Who decides the child support amount after divorce?
It is agreed by the parties; if they cannot agree, the Court decides under Article 116.

According to lawyer Lê Bình Phương, the support amount may change if the circumstances of one of the parties change significantly — for example, the obligated person loses their job or the child’s needs increase upon reaching school age. Article 117 also allows lump-sum support instead of monthly support if the parties agree; this option is sometimes more suitable to avoid later disputes.

Important Notes

A custody judgment takes effect but is not immutable. Article 84 allows a change if actual circumstances change, but a request to change must have specific supporting evidence. The Court does not change the custodial parent simply because one party “wants custody more” or because the child spontaneously asks to live with the other side.

A support amount decided by the Court is legally binding. The obligated person who fails to perform may be subject to enforcement of the judgment, including salary deduction. The person raising the child may not use non-payment of support as a reason to refuse visitation — these are two independent obligations, not dependent on each other.

When a child is 7 or older and expresses a wish to live with the other side, this is a supporting basis for a request to change custody, but it must be combined with a comprehensive assessment of the conditions of the person requesting the change.

Conclusion

Custody and the support obligation are the two central matters when divorcing with children in common. The Law on Marriage and Family 2014, through Articles 81 to 84 and Articles 110, 116, and 117, creates a clear legal framework, but the actual outcome depends heavily on the evidence and how it is presented before the Court. The core point to remember: custody is the right of the father or mother to directly care for the child, but the child’s interests are the focus the Court places first when deciding.

See also: Who is Lawyer Lê Bình Phương?

Xem thêmSee also

Dịch vụ luật sư hôn nhân gia đình tại TP.HCMOur family lawyer services in Ho Chi Minh City

Tổng quan các vấn đề pháp lý, tình huống thường gặp và cách luật sư Lê Bình Phương hỗ trợ.An overview of the legal issues, common situations and how lawyer Lê Bình Phương can help.

← Tất cả bài viết← All articles
Đặt lịch tư vấnBook consultation Về luật sư Lê Bình PhươngAbout Lê Bình Phương