Mở vấn đề
Ly hôn là quyền của mỗi cá nhân khi hôn nhân không còn hạnh phúc. Thế nhưng, quyền này không phải lúc nào cũng có thể thực hiện ngay. và không phải ai cũng có thể nộp đơn vào bất kỳ thời điểm nào.
Pháp luật Việt Nam đặt ra một giới hạn đặc thù: chồng. và chỉ riêng chồng. bị cấm yêu cầu Toà án giải quyết ly hôn trong một số hoàn cảnh nhất định.
Đây là quy định xuất phát từ chính sách bảo vệ bà mẹ và trẻ em, đảm bảo người vợ không phải đối mặt với áp lực pháp lý của việc ly hôn trong giai đoạn dễ tổn thương nhất. Vậy cụ thể những hoàn cảnh đó là gì? Khi chồng vi phạm, Toà án xử lý ra sao? Và sau khi điều kiện chấm dứt, chồng có được nộp đơn lại không?
Quy định pháp luật liên quan
Điều 51 Khoản 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (số 52/2014/QH13, hiệu lực từ 01/01/2015):
“Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.”
Đây là điều cấm tuyệt đối. không có ngoại lệ nào trong luật gốc dành cho trường hợp hôn nhân đổ vỡ trầm trọng hay lỗi của vợ. Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao đã hướng dẫn chi tiết tại Điều 2 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024, làm rõ từng khái niệm trong quy định này.
Phân tích và áp dụng
1. “Đang có thai” là gì?
Theo Điều 2 khoản 1 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, “đang có thai” là khoảng thời gian vợ mang bào thai trong người và được cơ sở y tế có thẩm quyền xác định, tính từ khi có thai cho đến thời điểm sinh con hoặc đình chỉ thai nghén.
Yêu cầu xác nhận của cơ sở y tế có ý nghĩa thực tiễn quan trọng: khi nộp đơn ra Toà, chồng có thể lập luận rằng vợ không có thai. Do đó, vợ cần có giấy xác nhận của bệnh viện hoặc cơ sở y tế để làm căn cứ đề nghị Toà trả lại đơn của chồng.
2. “Sinh con” bao gồm những trường hợp nào?
Đây là phần được hướng dẫn chi tiết nhất. Theo Điều 2 khoản 2 và khoản 3 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, “sinh con” bao gồm ba trường hợp:
Trường hợp (a): Vợ đã sinh con nhưng không nuôi con trong khoảng thời gian từ khi sinh đến khi con dưới 12 tháng tuổi. Chồng vẫn bị cấm yêu cầu ly hôn trong vòng dưới 12 tháng tính từ ngày vợ sinh.
Trường hợp (b): Vợ đã sinh con nhưng con chết trong khoảng thời gian dưới 12 tháng tuổi kể từ khi sinh. Chồng vẫn bị cấm trong vòng dưới 12 tháng tính từ ngày vợ sinh. dù người con đó đã mất.
Trường hợp (c): Vợ có thai từ 22 tuần tuổi trở lên mà phải đình chỉ thai nghén. Chồng bị cấm yêu cầu ly hôn trong vòng dưới 12 tháng tính từ ngày đình chỉ thai nghén.
Với trường hợp (b) và (c), pháp luật bảo vệ người vợ đang trong giai đoạn phục hồi thể chất và tâm lý sau sinh nở hoặc mất con, bất kể đứa con còn sống hay không.
3. “Đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi”. không phân biệt con của ai
Khoản 5 Điều 2 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP khẳng định rõ: khi vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn, mà không phân biệt con đẻ, con nuôi.
Tương tự, khoản 4 xác định: khi vợ đang có thai hoặc sinh con, chồng không có quyền yêu cầu ly hôn mà không phân biệt vợ có thai, sinh con với ai. Ngay cả khi đứa con không phải con của chồng, quy định vẫn được áp dụng đầy đủ.
Điều này thể hiện rõ mục đích bảo vệ người phụ nữ và trẻ em, chứ không phải bảo vệ mối quan hệ huyết thống.
4. Trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
Khoản 6 Điều 2 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn hai tình huống:
- Chồng của người mang thai hộ: không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ (người mang thai hộ) đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Chồng của người nhờ mang thai hộ: không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ mình đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi hoặc khi người mang thai hộ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Quy định này mở rộng phạm vi bảo vệ ra cả những tình huống phức tạp hơn trong thực tiễn hiện đại.
5. Hệ quả tố tụng khi chồng vi phạm
Khi chồng nộp đơn yêu cầu ly hôn trong thời gian bị cấm, Toà án áp dụng điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự hợp nhất 2025 (hiệu lực từ 01/7/2025) để trả lại đơn khởi kiện với lý do “chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật”.
Sau khi điều kiện cấm chấm dứt, chồng hoàn toàn có quyền nộp lại đơn theo khoản 3 điểm c Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự hợp nhất 2025: “Đã có đủ điều kiện khởi kiện.”
Như vậy, quy định này không tước bỏ vĩnh viễn quyền ly hôn của người chồng. mà chỉ hoãn lại trong khoảng thời gian bảo vệ người vợ.
Tình huống thực tế
Tình huống 1: Anh A và chị B kết hôn năm 2022. Tháng 3/2026, chị B sinh con. Tháng 4/2026, anh A nộp đơn ly hôn ra Toà. Chị B cung cấp giấy chứng sinh và xác nhận con đang 1 tháng tuổi. Toà án trả lại đơn của anh A với lý do chưa đủ điều kiện khởi kiện. Anh A phải chờ đến tháng 3/2027 (con đủ 12 tháng tuổi) mới được nộp lại.
Tình huống 2: Anh C và chị D có xung đột nghiêm trọng. Chị D mang thai 5 tháng nhưng bị sảy thai tự nhiên (thai dưới 22 tuần). Anh C nộp đơn ly hôn sau đó. Trường hợp này: vì thai dưới 22 tuần nên không thuộc định nghĩa “sinh con” theo điểm c khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 01/2024. Đồng thời chị D không còn “đang có thai”. Đơn của anh C không bị trả lại vì lý do Điều 51 khoản 3.
Tình huống 3: Anh E và chị F nhờ người mang thai hộ. Người mang thai hộ đang mang thai 7 tháng. Anh E muốn ly hôn chị F. Theo khoản 6(b) Điều 2 Nghị quyết 01/2024, anh E không có quyền yêu cầu ly hôn trong thời gian người mang thai hộ đang có thai. Đơn sẽ bị trả lại.
Câu hỏi thường gặp
Vợ đang nuôi con bằng sữa ngoài, không cho bú trực tiếp. chồng có được nộp đơn ly hôn không?
Không. “Đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi” theo Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP không yêu cầu vợ phải trực tiếp cho con bú. Miễn là con chưa đủ 12 tháng tuổi, chồng vẫn bị cấm. bất kể phương thức nuôi dưỡng.
Chồng ly hôn được không nếu vợ không nuôi con vì lý do sức khoẻ, con do ông bà chăm?
Không. Đây chính là trường hợp (a) trong hướng dẫn của Nghị quyết 01/2024: vợ sinh con nhưng không trực tiếp nuôi. chồng vẫn bị cấm trong vòng 12 tháng từ ngày sinh. Quy định bảo vệ người vợ sau sinh, không phụ thuộc vào ai đang chăm sóc đứa trẻ.
Nếu hai vợ chồng đều muốn ly hôn thuận tình, nhưng vợ đang mang thai. có được không?
Được, nếu vợ là người nộp đơn. Điều 51 khoản 3 chỉ cấm chồng yêu cầu ly hôn. không hạn chế quyền của vợ. Nếu vợ khởi xướng và chồng đồng ý, thủ tục thuận tình vẫn hợp lệ theo luật sư Lê Bình Phương phân tích từ quy định khoản 1 Điều 51 đọc cùng khoản 3.
Lưu ý quan trọng
Quy định chỉ hạn chế quyền của chồng, không hạn chế quyền của vợ. Người vợ đang có thai hoặc nuôi con nhỏ vẫn hoàn toàn có quyền nộp đơn yêu cầu ly hôn bất kỳ lúc nào nếu muốn. Điều 51 khoản 1 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định cả vợ lẫn chồng đều có quyền yêu cầu ly hôn, nhưng khoản 3 chỉ đặt ra hạn chế đối với chồng.
Hạn chế áp dụng với cả đơn phương lẫn thuận tình. Nếu vợ muốn thuận tình ly hôn trong thời gian đang mang thai, vợ là người nộp đơn; chồng đồng ý. thì hợp lệ. Nhưng nếu chồng là người khởi xướng, dù thuận tình, vẫn vi phạm.
Căn cứ xác nhận cần đầy đủ. Khi có tranh chấp về việc vợ có đang mang thai hay đang nuôi con hay không, giấy tờ y tế (siêu âm, giấy chứng sinh, xác nhận đang cho con bú hoặc nuôi dưỡng trực tiếp) là căn cứ quan trọng để Toà phán quyết.
Thuật ngữ toà án từ 01/7/2025: Từ ngày 01/7/2025, toàn bộ vụ việc hôn nhân gia đình sơ thẩm thuộc thẩm quyền của Toà án nhân dân khu vực (không còn TAND cấp huyện), theo Bộ luật Tố tụng Dân sự hợp nhất 2025.
Bài viết liên quan
-
Ly hôn thuận tình tại TP.HCM khi hộ khẩu ở tỉnh khác: có cần giấy xác nhận cư trú không
-
Chồng ngoại tình khi ly hôn vợ có được chia thêm tài sản không
-
Ly hôn và quyền nuôi con: phân tích toàn diện các vấn đề pháp lý
Kết luận
Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là quy định bảo vệ mang tính nhân văn cao: người chồng bị tạm thời hạn chế quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con, hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao đã cụ thể hoá từng tình huống. bao gồm trường hợp con chết sớm, đình chỉ thai nghén từ 22 tuần, mang thai hộ, và không phân biệt nguồn gốc đứa con.
Khi chồng vi phạm quy định này bằng cách nộp đơn trong thời gian cấm, Toà sẽ trả lại đơn theo Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Sau khi điều kiện cấm hết hiệu lực, chồng có quyền nộp lại đơn khởi kiện bình thường.
Hiểu đúng quy định này giúp cả hai phía. người vợ biết cách bảo vệ quyền lợi của mình, người chồng tránh nộp đơn sai thời điểm và mất thời gian vô ích.
Bài viết được soạn thảo dựa trên: Điều 51 khoản 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (52/2014/QH13); Điều 2 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC; Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự hợp nhất 2025.
Xem thêm: Luật sư Lê Bình Phương là ai?
Reference translation for convenience. The Vietnamese version is the authoritative text.
Overview
Divorce is the right of every individual when a marriage is no longer happy. Yet this right cannot always be exercised immediately, and not everyone can file a petition at any time.
Vietnamese law sets a particular limitation: the husband — and the husband alone — is barred from asking the court to resolve a divorce in certain circumstances.
This rule stems from the policy of protecting mothers and children, ensuring that the wife does not have to face the legal pressure of divorce during her most vulnerable period. So what exactly are those circumstances? When the husband violates the rule, how does the court handle it? And once the condition ends, can the husband refile?
Relevant Legal Provisions
Article 51, Clause 3 of the Law on Marriage and Family 2014 (No. 52/2014/QH13, effective from 01/01/2015):
“A husband does not have the right to request a divorce while the wife is pregnant, giving birth, or raising a child under 12 months old.”
This is an absolute prohibition — the original law provides no exception for cases of severe marital breakdown or fault on the wife’s part. The Council of Judges of the Supreme People’s Court has given detailed guidance in Article 2 of Resolution No. 01/2024/NQ-HĐTP dated 16/5/2024, clarifying each concept in this provision.
Analysis and Application
1. What does “pregnant” mean?
Under Article 2, Clause 1 of Resolution 01/2024/NQ-HĐTP, “pregnant” refers to the period during which the wife carries a fetus and this is confirmed by a competent medical facility, counted from conception until the time of birth or termination of the pregnancy.
The requirement of medical confirmation has important practical significance: when filing with the court, the husband may argue that the wife is not pregnant. Therefore, the wife needs a confirmation letter from a hospital or medical facility as a basis to ask the court to return the husband’s petition.
2. What cases does “giving birth” cover?
This is the most thoroughly guided part. Under Article 2, Clauses 2 and 3 of Resolution 01/2024/NQ-HĐTP, “giving birth” covers three cases:
Case (a): The wife has given birth but does not raise the child during the period from birth until the child is under 12 months old. The husband is still barred from requesting divorce for under 12 months counted from the day the wife gave birth.
Case (b): The wife has given birth but the child dies within under 12 months of age from birth. The husband is still barred for under 12 months counted from the day the wife gave birth, even though that child has died.
Case (c): The wife is pregnant at 22 weeks or more and must terminate the pregnancy. The husband is barred from requesting divorce for under 12 months counted from the day of the termination.
In cases (b) and (c), the law protects the wife during her physical and psychological recovery after childbirth or the loss of a child, regardless of whether the child is alive.
3. “Raising a child under 12 months old” — regardless of whose child
Clause 5 of Article 2 of Resolution 01/2024/NQ-HĐTP clearly affirms: when the wife is raising a child under 12 months old, the husband does not have the right to request divorce, regardless of whether the child is biological or adopted.
Similarly, Clause 4 provides: when the wife is pregnant or giving birth, the husband does not have the right to request divorce regardless of by whom the wife became pregnant or had the child. Even if the child is not the husband’s, the provision still fully applies.
This clearly reflects the aim of protecting women and children, rather than protecting the blood relationship.
4. The case of altruistic surrogacy
Clause 6 of Article 2 of Resolution 01/2024/NQ-HĐTP guides two situations:
- The husband of the surrogate mother: does not have the right to request divorce while the wife (the surrogate) is pregnant, giving birth, or raising a child under 12 months old.
- The husband of the intended mother (who engages a surrogate): does not have the right to request divorce while his own wife is raising a child under 12 months old or while the surrogate is pregnant, giving birth, or raising a child under 12 months old.
This provision extends the scope of protection to the more complex situations of modern life.
5. Procedural consequences when the husband violates the rule
When the husband files a divorce petition during the prohibited period, the court applies Point b, Clause 1 of Article 192 of the consolidated Civil Procedure Code 2025 (effective from 01/7/2025) to return the petition on the ground that “the conditions for initiating a lawsuit under the law are not yet met.”
Once the prohibition ends, the husband has the full right to refile under Point c, Clause 3 of Article 192 of the consolidated Civil Procedure Code 2025: “The conditions for initiating a lawsuit are now met.”
Thus, this provision does not permanently strip the husband of his right to divorce — it merely postpones it during the period of protecting the wife.
Real-World Situation
Situation 1: Mr A and Ms B married in 2022. In March 2026, Ms B gave birth. In April 2026, Mr A filed for divorce. Ms B provided the birth certificate and confirmation that the child was 1 month old. The court returned Mr A’s petition on the ground that the conditions for initiating a lawsuit were not met. Mr A must wait until March 2027 (when the child turns 12 months old) to refile.
Situation 2: Mr C and Ms D have serious conflicts. Ms D was 5 months pregnant but suffered a natural miscarriage (the fetus was under 22 weeks). Mr C then filed for divorce. In this case: because the fetus was under 22 weeks, it does not fall within the definition of “giving birth” under Point c, Clause 2 of Article 2 of Resolution 01/2024. At the same time, Ms D is no longer “pregnant.” Mr C’s petition is not returned on the ground of Article 51, Clause 3.
Situation 3: Mr E and Ms F engaged a surrogate. The surrogate is 7 months pregnant. Mr E wants to divorce Ms F. Under Clause 6(b) of Article 2 of Resolution 01/2024, Mr E does not have the right to request divorce while the surrogate is pregnant. The petition will be returned.
Frequently Asked Questions
The wife is feeding the child formula and not breastfeeding directly — can the husband file for divorce?
No. “Raising a child under 12 months old” under Resolution 01/2024/NQ-HĐTP does not require the wife to breastfeed directly. As long as the child is under 12 months old, the husband is still barred — regardless of the method of care.
Can the husband divorce if the wife does not raise the child for health reasons and the grandparents care for the child?
No. This is exactly case (a) in the guidance of Resolution 01/2024: the wife gave birth but does not directly raise the child — the husband is still barred for 12 months from the date of birth. The provision protects the wife after childbirth, regardless of who is caring for the child.
If both spouses want a divorce by mutual consent but the wife is pregnant — is that allowed?
Yes, if the wife is the one filing. Article 51, Clause 3 only bars the husband from requesting divorce — it does not restrict the wife’s right. If the wife initiates and the husband agrees, the mutual-consent procedure remains valid, as lawyer Lê Bình Phương analyzes from Clause 1 of Article 51 read together with Clause 3.
Important Notes
The provision restricts only the husband’s right, not the wife’s. A wife who is pregnant or raising a young child still has the full right to file for divorce at any time if she wishes. Article 51, Clause 1 of the Law on Marriage and Family 2014 provides that both wife and husband have the right to request divorce, but Clause 3 imposes a restriction only on the husband.
The restriction applies to both unilateral and mutual-consent divorce. If the wife wants a mutual-consent divorce while pregnant, the wife files and the husband agrees — that is valid. But if the husband is the initiator, even by mutual consent, it still violates the rule.
Supporting evidence must be complete. When there is a dispute over whether the wife is pregnant or raising a child, medical documents (ultrasound, birth certificate, confirmation of breastfeeding or direct care) are important grounds for the court’s ruling.
Court terminology from 01/7/2025: From 01/7/2025, all first-instance marriage and family cases fall under the jurisdiction of the regional People’s Court (the former district-level People’s Court having been abolished), under the consolidated Civil Procedure Code 2025.
Related Articles
-
If the husband commits adultery, does the wife get a larger property share in divorce?
-
Divorce and child custody: a comprehensive analysis of the legal issues
Conclusion
Clause 3 of Article 51 of the Law on Marriage and Family 2014 is a deeply humane protective provision: the husband is temporarily restricted from requesting divorce while the wife is pregnant, giving birth, or raising a child under 12 months old. Resolution 01/2024/NQ-HĐTP of the Council of Judges of the Supreme People’s Court has concretized each situation — including the early death of the child, termination of a pregnancy at 22 weeks or more, surrogacy, and regardless of the child’s origin.
When the husband violates this rule by filing during the prohibited period, the court returns the petition under Article 192 of the Civil Procedure Code. Once the prohibition ends, the husband has the right to refile the petition as normal.
Understanding this rule correctly helps both sides — the wife knows how to protect her interests, and the husband avoids filing at the wrong time and wasting effort.
This article is based on: Article 51, Clause 3 of the Law on Marriage and Family 2014 (52/2014/QH13); Article 2 of Resolution 01/2024/NQ-HĐTP dated 16/5/2024 of the Council of Judges of the Supreme People’s Court; Article 192 of the consolidated Civil Procedure Code 2025.
See also: Who is Lawyer Lê Bình Phương?